De leergang Manschap is de basis van het brandweervak. Als je het diploma haalt, ben je bevoegd manschap. Je mag dan uitrukken en meedoen aan inzetten. Het is het startpunt van je loopbaan bij de brandweer.
Sinds de zomer van 2026 starten alle nieuwe groepen met Manschap 3.0: de vernieuwde, landelijk vastgestelde versie van de leergang. Het NIPV heeft de opleiding geactualiseerd, zodat die beter aansluit op wat je in de praktijk tegenkomt. Het uitgangspunt is een stevige basis: actueler, aantrekkelijker en dichter bij de praktijk.
Wat leer je als manschap?
Als manschap kom je in heel verschillende situaties terecht. De leergang geeft je de kennis en vaardigheden om daarin veilig en goed op te treden. De opleiding bestaat uit een aanvliegroute en vier onderdelen:
- Aanvliegroute: je maakt kennis met de brandweerorganisatie en leert wat je nodig hebt om veilig op te treden als manschap.
- Brandbestrijding: je leert branden veilig en effectief te bestrijden en je krijgt les in levensreddend handelen. Bij dit onderdeel ga je regelmatig naar het oefencentrum in Wijster, waar je oefent in een realistische omgeving.
- Technische Hulpverlening (THV): je leert werken met redgereedschap en past de nieuwe bevrijdingstechnieken toe, bijvoorbeeld bij verkeersongevallen.
- Incidentbestrijding Gevaarlijke Stoffen (IBGS): je bereidt je voor op inzetten met gevaarlijke stoffen. Je leert meten, verkennen en gevaren herkennen.
- Bestrijding Waterongevallen: je leert wat jouw taak is bij een waterongeval en hoe je die zo goed mogelijk uitvoert.
Voor wie is deze opleiding?
De leergang Manschap is voor iedereen die bij de brandweer werkt en het vak wil leren. Je wordt toegelaten als je:
- In dienst bent van een brandweerorganisatie;
- Minimaal 18 jaar oud bent;
- Minimaal werkt en denkt op vmbo-niveau;
- De aanstellingskeuring via de regio met goed gevolg hebt doorlopen.
De veiligheidsregio meldt je bij ons aan voor de opleiding. Vaak loop je eerst een stageperiode in de regio.
Hoe ziet de opleiding eruit?
Je volgt de leergang in de elektronische leeromgeving Canvas. Daar vind je alles wat je nodig hebt: de lesstof, de planning en de opdrachten. De opleiding bestaat uit vier onderdelen die door elkaar lopen:
- E-modules en voorbereidingsopdrachten: korte online lessen met animaties en video. Zo ben je goed voorbereid op de contactmomenten.
- Contactmomenten: lessen van drie uur waarin je vragen stelt, cases bespreekt en praktische vaardigheden oefent.
- Praktijkdagen op het oefencentrum: hier oefen je inzetten in een realistische omgeving.
- Leerwerkplekopdrachten: naast de lesmomenten voer je onder begeleiding opdrachten uit op een ‘leerwerkplek’: de brandweerpost waar je je hebt aangemeld. Waarom?
- Je leert de werkwijzen en procedures van je brandweerpost al tijdens de opleiding goed kennen.
- Je raakt daardoor beter ingewerkt in de organisatie en je kunt na het opleidingstraject sneller in de brandweerpraktijk aan de slag.
Verspreid over de leergang voer je leerwerkplekopdrachten uit. Je leerwerkplekbegeleider geeft je daarbij feedback en een tip en een top mee.
Daarnaast besteed je tijd aan zelfstudie.
Overzicht per onderdeel
| Onderdeel | Contactmomenten en opdrachten | Toetsen en examens |
| Aanvliegroute en brandbestrijding | 33 contactmomenten (inclusief toetsen en examens) 4 leerwerkplekopdrachten | 2 theorietoetsen 3 praktijktoetsen 1 eindexamen |
| Technische Hulpverlening (THV) | 20 contactmomenten 3 leerwerkplekopdrachten | 1 theorietoets 1 praktijktoets 1 examen |
| Incidentbestrijding Gevaarlijke Stoffen (IBGS) | 6 contactmomenten 2 leerwerkplekopdrachten | 1 theorietoets 1x praktijktoets |
| Totale studieduur | Ongeveer 280 uur |
Toetsing en examens
Tijdens de opleiding word je tussentijds getoetst met theorietoetsen en praktijktoetsen: vier theorietoetsen en vijf praktijktoetsen in totaal. Voor elk examen heb je een toelatingsgesprek. Daarin kijken we samen of je klaar bent voor het examen.
Je sluit de leergang af met twee eindexamens:
- Het eindexamen Brandbestrijding;
- Het eindexamen Technische Hulpverlening (THV).
Alle examens worden afgenomen volgens het examenreglement van het NIPV.
Volg je nu nog Manschap 2.0?
Ben je vóór de zomer van 2026 begonnen? Dan maak je je opleiding af volgens een overgangsregeling. Sommige groepen volgen een combinatie: Brandbestrijding volgens Manschap 2.0 en THV en IBGS volgens Manschap 3.0. Zo leer je bij hulpverlening en gevaarlijke stoffen meteen de nieuwe werkwijze.
Opleidingslocatie
We werken zo veel mogelijk samen met de brandweerorganisaties in Groningen, Fryslân en Drenthe. Daardoor volg je de lessen dicht bij huis, vaak op een kazerne in je eigen regio. Voor de realistische praktijktrainingen kom je naar ons oefencentrum in Wijster.
Wat levert het op?
Als gediplomeerd manschap mag en kun je in teamverband optreden onder leiding van een bevelvoerder. Met de oefenavonden bij je eigen korps houd je je kennis en vaardigheden op peil.
En daarna? Afhankelijk van je ambities en wat je korps nodig heeft, kun je verder leren en je specialiseren. Denk aan de opleiding tot brandweerchauffeur, gaspakdrager of bevelvoerder.
